(Bijna) net als thuis

Meerpersoonskamers, zakelijke gangen, monotoon kleurgebruik, tl-verlichting en onaangename geuren. Een sfeer die velen van ons nog gemakkelijk op kunnen roepen bij de gedachte aan de voormalige verpleeghuizen. De verschuiving van het accent van zorg naar wonen in de afgelopen jaren betekende het begin van de meer huiselijke woonzorggebouwen zoals we die nu kennen. Die persoonlijke aandacht lezen wij als ontwerpers in de Programma’s van Eisen vaak terug in omschrijvingen als ‘net-als-thuis-gevoel’, ‘huiselijk’ en ‘gezellig’. Uiteraard zijn wij een groot voorstander van een interieur dat voelt als een welkom thuis, maar tegelijkertijd brengt dit grote ontwerpuitdagingen met zich mee. Als geen ander weten wij welke eisen een hoge zorgvraag stelt aan een gebouw. Zeker de specifieke wensen en omgevingsbehoeftes van ouderen met dementie staan vaak in schril contrast met wat we als ‘huiselijk’ en ‘gezellig’ ervaren. Hoe kunnen wij deze eisen en wensen toch zoveel mogelijk met elkaar verenigen?

De stap van thuis naar een woonzorgomgeving is groot. Opeens moet je vanuit je vertrouwde omgeving gaan samenwonen met acht of meer medebewoners die je helemaal niet kent. Alleen al dat gegeven maakt de opzet van een zorgomgeving anders dan de huiselijke setting die we (her)kennen. En waar 60 tot 70% van de Nederlanders in een eengezinswoning leeft, met een boven en benedenverdieping, wonen we in woonzorggebouwen veelal gelijkvloers, vaak op een verdieping. Om de bekende huiselijke sfeer dichter bij de zorg te brengen, besteden wij in onze ontwerpen veel aandacht aan accenten op kleinschaligheid, herkenning – van bijvoorbeeld je eigen deur – en het creëren van plekken en ruimten voor individueel gebruik.

Goed licht is van groot belang, zeker voor ouderen. Onderzoek toont aan dat het verouderende oog vergeelt, minder makkelijk kan accommoderen (focussen bij overgang van donker naar licht) en dat het meer licht nodig heeft om goed te kunnen functioneren. Daarnaast kunnen voor ouderen met dementie schaduwen beangstigend werken en grote lichtcontrasten obstakels vormen. Het liefst werken wij in onze ontwerpen met zoveel mogelijk daglicht, maar waar kunstlicht nodig is, is het voor deze groep aan te bevelen met hoge lichtwaardes te werken, witter licht te gebruiken en voor een schaduwloze basisverlichting te kiezen. Deze aanbevelingen contrasteren echter sterk met het gevoel van huiselijkheid, waarin juist gelere (sfeer)verlichting, schaduw en lage lichtwaardes ons een plek als ‘gezellig’ laten ervaren. Om die redenen kiezen wij in onze ontwerpen voor een op de gebruikers afgestemde basisverlichting, maar creëren we huiselijkheid met sfeerarmaturen. Zoals stoffen lampenkappen, wandlampjes en staande lampen, die dan wel geler licht uitstralen. Daarbij houden we de basisverlichting zoveel mogelijk uit het zicht, zodat het accent op de sfeerverlichting ligt.

Een ander onderwerp dat contrasteert met het gevoel van huiselijkheid zijn de benodigde hulpmiddelen. Variërend van rollator tot tillift zijn dat zaken die niet bij uitstek het gevoel van huiselijkheid verhogen. Zeker niet wanneer deze altijd maar in het zicht in de gangen blijven staan. Daarom houden wij in alle ruimtes niet alleen rekening met extra ruimte voor deze hulpmiddelen, maar ontwerpen wij in het gebouw ook plekken om ze te stallen, dichtbij de ruimtes waarin ze nodig zijn.

Hiermee hebben we nog maar twee van de talloze voorbeelden geschetst die kunnen conflicteren met het gevoel van huiselijkheid. Ook bijvoorbeeld facilitaire eisen, die het gebruik van tapijt of zachte stoffen bemoeilijken, of het voor iedereen verschillende referentiekader van het interieur van thuis spelen een grote rol. In onze ontwerpen koppelen we kennis over de doelgroep aan oplossingen die bijdragen aan zelfredzaamheid en autonomie. Daarmee verhogen we het algemene welbevinden en boeten we tegelijkertijd zo min mogelijk in op de gewenste huiselijkheid.

Zo gaat Studio id+ deze ontwerpuitdaging steeds weer aan en weten wij met de juiste afwegingen de beste keuzes te maken. Benieuwd naar meer voorbeelden of wil je meer weten? Kijk dan eens bij onze projecten of neem direct contact met ons op.

Anja Dirks - 19 maart 2019
U gebruikt een verouderde browser van Internet Explorer die niet meer wordt ondersteund. Voor optimale prestaties raden wij u aan om een nieuwere browser te downloaden. Hiervoor verwijzen wij u door naar:

browsehappy.com sluiten