Blog: een k(l)eurig gedekte tafel

Enige tijd geleden waren wij bij een door ons ontworpen project in Veenendaal. We spraken daar één van de medewerksters, welke met een mooie anekdote kwam. Niet lang daarvoor hadden wij namelijk een rondleiding en presentatie gegeven. We wilden inzicht geven in de ontwerp keuzes en meegeven hoe omgegaan zou moeten worden met bijvoorbeeld de verlichting.

Een van de keuzes die we gemaakt hadden was om acht verschillende stoelen bij de eettafel te plaatsen. Stoelen met een hoge rug, lage rug, met leuningen, zonder leuningen, hoge zit, lage zit en ga zo maar door. De samenhang hadden we gevonden door dezelfde houtsoorten te gebruiken en door de stoffen op elkaar af te stemmen.

De medewerkster had goed opgelet en had bij het dekken van de tafel ook het servies op dezelfde, diverse, wijze neergezet. Het servies bestaat uit witte borden met vier verschillende gekleurde randen. Hierbij passen dan weer kopjes en soepkommen. Door de toevoeging van de gekleurde rand ontstaat er een goed contrast tussen de tafel en het servies. Hierdoor is het voor mensen met dementie goed zichtbaar. Deze verzorgster had dus het gele kopje op het blauw omrande bord gezet en de groene soepkom bij het rode kopje en het bord met de groene rand gezet. Het resultaat was een kleurig geheel.

Echter, toen één van de bewoonsters bij de tafel kwam kon zij zich niet inhouden: ‘wat heb je nou gedaan?!’ was haar reactie. Deze bewoonster was al het overzicht op de tafel kwijt. Iedere logica ontbrak voor haar en wat zij zag was chaos. Binnen een paar tellen was ze de tafel aan het herschikken. De rode kopjes kwamen weer op de rood omrande schoteltjes bij hetzelfde bord en met bijpassende soepkom. Pas toen ze klaar was keek ze tevreden naar het resultaat. De ordening was terug.

Wat de medewerkster niet begreep, is waarom deze bewoonster acht verschillende stoelen wel als ‘georganiseerd’ beschouwde en een gemixt servies niet. Dat is natuurlijk een terechte vraag, waar wij ook even over na moesten denken. Het antwoord hierop is eigenlijk niet zo moeilijk.

De stoelen worden ervaren als een eenheid omdat ze qua materiaal (houtkleur en stoffen) op elkaar afgestemd zijn. Dat is ook weer afgestemd op de rest van het interieur. Een interieur is daarbij altijd een verzameling van losse, niet bij elkaar horende, elementen. De materiaalkeuze, vormgeving en plaatsing bepaald of er een eenheid ontstaat. Hiermee wordt ook de sfeer van een ruimte bepaald. Als dit goed uitgevoerd is, ontstaat er dus de eenheid en rust die voor iemand met dementie belangrijk is.

Bij een servies is dat een ander verhaal. Een rood kopje hoort duidelijk bij een rood schoteltje. De keuze voor felle, contrasterende kleuren onderstreept dat. We hebben van nature al de neiging om ordening en logica te zoeken. Voor iemand met dementie wordt dat nog versterkt. Deze mevrouw had deze ervaring ook en zocht daarom naar een manier om de ordening en logica terug te krijgen.

Betekent dat dan dat we nooit meer het servies anders mogen plaatsen? Nee, natuurlijk niet. Niet alle mensen met dementie zullen dit op deze manier ervaren. Daarbij heeft deze mevrouw er ook geen nadeel van ondervonden, omdat ze invloed had op de ervaring. Wel is het goed om ons te realiseren dat het die invloed en dus autonomie is die heel belangrijk is. Pas als het servies vastgelijmd had gezeten aan de tafel was er wel een probleem ontstaan. Dan had deze mevrouw de situatie niet aan kunnen passen en dat zou wel hebben geleid tot onbegrip en agitatie.

Als advies willen we dan ook meegeven om deze autonomie van de bewoner altijd te ondersteunen. Als mensen met dementie invloed hebben op hun omgeving neemt dit een hoop onrust en agitatie weg. Wil meneer de Vries de stoel omdraaien of mevrouw van Dalen de kast ander indelen. Dan moet een interieur dat ondersteunen. Zeker zodra veiligheid niet in gevaar komt en anderen daar geen hinder van ondervinden.

Anja Dirks - 04 June 2016
U gebruikt een verouderde browser van Internet Explorer die niet meer wordt ondersteund. Voor optimale prestaties raden wij u aan om een nieuwere browser te downloaden. Hiervoor verwijzen wij u door naar:

browsehappy.com sluiten